Türkiye, yapay zeka alanında iddialı bir adım atıyor. 2026-2030 dönemi için hazırlanan Eylem Planı ile 5 milyon kişiye yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilecek.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyurduğu 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, ‘Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet’ temasıyla yayımlandı. Plan, 4 ana eksen ve 16 öncelikli eylem belirleyerek yapay zeka alanında ülkenin atılımını hedefliyor.
Yapay zekanın toplumda güvenli, bilinçli ve etik kullanımını yaygınlaştırmak amacıyla Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programı başlatılacak. Bu program kapsamında 24 ay içinde 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilecek. Ayrıca, Ulusal Yapay Zeka Yetenek Programı ile plan dönemi sonuna kadar 1 milyon çalışanın mesleki dönüşüm değerlendirmesi yapılacak ve 500 uluslararası uzmanın Türkiye’deki araştırma, girişim ve eğitim faaliyetlerine katılımı teşvik edilecek.
Veri temelli bir yapay zeka atılımı için Ulusal Veri Kütüphanesi, güvenli veri alanları ve Yapay Zeka Şampiyonları Programı gibi önemli adımlar atılacak. Bu adımlar, veri odaklı projelerin geliştirilmesini ve yaygınlaştırılmasını amaçlıyor.
Vatandaş haklarını koruyacak ve yatırımcılara öngörülebilirlik sağlayacak bir düzenleyici ortam oluşturulacak. Kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan çok paydaşlı Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu kurulacak. TÜRKPATENT tarafından başlatılacak Yapay Zeka Hızlı Hat uygulaması ile yapay zeka teknolojilerine ve buluşlara yönelik sınai mülkiyet başvuruları hızlandırılacak.
Plan döneminde rekabetçi ve düşük karbonlu bir ulusal hesaplama omurgası kurulacak. İlk 6 ayda yayımlanacak Ulusal Yapay Zeka Hesaplama Stratejisi, uzun vadeli yatırım planlarını içerecek. Bu kapsamda en az 10 milyar dolar tutarında özel sektör yatırımı mobilize edilmesi hedefleniyor. 2030’a kadar 1 gigavat veri merkezi kurulu gücü ve 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmine ulaşılması amaçlanıyor.
Herkes İçin GPU Programı ile girişimciler, KOBİ’ler ve araştırmacılara dünya standartlarında hesaplama gücüne adil erişim imkanı sunulacak. Bu program, enerji verimliliği, veri güvenliği ve fikri mülkiyet haklarının korunmasını esas alacak.
Kamu alımları yoluyla yapay zeka pazarını şekillendirecek olan plan, toplam kamu yatırım programları bütçesinden yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılmasını öngörüyor. Sektörel yapay zeka programları ve KOBİ kuponları ile fikirden ürüne uzanan destek mekanizmaları oluşturulacak. Sağlık, enerji, üretim ve coğrafi bilgi sistemleri gibi alanlarda sektörel yapay zeka pilot programları devreye alınacak.
Yapay zeka büyüme bölgeleri ve bölgesel mükemmeliyet merkezleri kurularak, yatırımcılara altyapısı hazır kampüsler ve KOBİ’lere hızlı prototipleme imkanları sunulacak. Bu bölgelerde kurulacak yapay zeka fabrikaları, ulusal hesaplama kapasitesinin omurgasını oluşturacak.
Temel araştırmadan girişimciliğe uzanan iki basamaklı fon mekanizması kurulacak. Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu’ndan 10 milyar lira, Yapay Zeka Büyüme Fonu’ndan ise 15 milyar lira destek sağlanacak. Bu fonlarla projelerin geliştirilmesi ve en az 20 girişimin Seri A/B yatırımlarına katkı verilmesi hedefleniyor.
Fiziksel yapay zeka ve robotik alanında yerli üretim kapasitesi artırılacak. Savunma sanayindeki robotik yetkinliklerin sivil uygulamalara transferi için çift kullanımlı teknoloji teşvikleri ve ortak hızlandırma programları uygulanacak. Türkiye, otonom sürüş teknolojilerinde üretici ülke konumunu güçlendirmek üzere altyapı, mevzuat ve test ortamlarını geliştirecek. 2027 sonuna kadar 3 öncelikli pilot proje, 2 üniversite-sanayi robotik merkezi ve 3 test sahası başlatılacak.
Yapay zeka diplomasisi ve uluslararası işbirlikleriyle küresel standartların belirlenmesinde etkin rol üstlenilecek. 2027 sonuna kadar en az 5 ülkeyle ikili yapay zeka iş birliği çerçeve anlaşması imzalanması planlanıyor. Bölgesel ortaklıklar ve çok taraflı platformlar yoluyla ortak yapay zeka altyapısı ve kapasite geliştirme programları yürütülecek.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, yaptığı açıklamada, Türkiye’nin yapay zeka alanında öncü olmayı hedeflediğini belirtti. Kendi değerleriyle yapay zeka teknolojileri geliştiren, güvenilir ürün ve hizmetler üreten bir Türkiye inşa edeceklerini vurgulayan Kacır, ülkeyi yapay zeka alanında yatırım, yetenek ve yenilikçi teknolojilerin merkezi haline getireceklerini söyledi.
